My Twitter Feed

19 Μαΐου, 2024

ΕΙΔΗΣΕΙΣ.ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ:

Ο γραμματέας ΠΑΣΟΚ στο νομό -

Παρασκευή, 17 Μαΐου, 2024

Εκλογική επιτροπή και μήνυμα -

Παρασκευή, 17 Μαΐου, 2024

Κόντρα δήμου με διευθύντρια ΔΕ -

Παρασκευή, 17 Μαΐου, 2024

Παππάς: Επικίνδυνη μετεστέγαση -

Πέμπτη, 16 Μαΐου, 2024

Επίσκεψη Κασσελάκη στο Κιλκίς -

Πέμπτη, 16 Μαΐου, 2024

Έντονο προεκλογικό τριήμερο -

Πέμπτη, 16 Μαΐου, 2024

Κιλκίς: Αλληλεγγύη στη Παλαιστίνη -

Τετάρτη, 15 Μαΐου, 2024

24ωρη απεργία στα νοσοκομεία -

Τετάρτη, 15 Μαΐου, 2024

Τι θα είχε συμβεί αν…

Του Χρήστου Λάσκου


Είναι πολλοί όσοι ισχυρίζονται πως φράσεις σαν αυτή του τίτλου δεν έχουν την παραμικρή σημασία. Η ιστορία, σα να λέμε, είναι συντελεσμένη, ποτέ υποθετική. Στην πιο ισχυρή του εκδοχή, μάλιστα, ο ισχυρισμός λέει ότι το πραγματικό είναι και λογικό, άρα το συντελεσμένο είναι το μόνο δυνατό. Πρόκειται για Χέγκελ, που του βγάλανε τα μάτια, αλλά ας είναι.

Δεν ξέρω για την ιστορική επιστήμη, αλλά για την πολιτική νομίζω ότι το «τι θα είχε γίνει αν…» είναι όχι απλά βάσιμο, αλλά σχεδόν αναγκαίο. Δεδομένου ότι η ιστορία είναι το μόνο, ουσιαστικά, «πειραματικό εργαστήριο» για την πολιτική αναζήτηση, το πράγμα είναι περίπου αυτονόητο. Εστω κι αν έχουμε να κάνουμε με νοητικά πειράματα, δεν παύουν να είναι πειράματα. Η σημαντικότερη, ίσως, κατάκτηση της Φυσικής του 20ού αιώνα, η Θεωρία της Σχετικότητας, μπορεί και να μην υπήρχε χωρίς τα πολλά νοητικά πειράματα -gedankenexperimente- του Αϊνστάιν.

Η υποτίμηση του «τι θα είχε γίνει αν…» οφείλεται στην πρόθεση των νικητών της ιστορίας να δείξουν πως η νίκη τους είναι ιστορικά δικαιωμένη. Ο,τι έγινε, καλώς έγινε, στον καλύτερο δυνατό κόσμο.

Τους χαμένους της ιστορίας, όμως, το ερώτημα δεν μπορεί παρά να τους στοιχειώνει. Τι θα είχε συμβεί αν ο Ροβεσπιέρος, που μπορούσε, με μια του λέξη, να στείλει στην κρεμάλα του θερμιδοριανούς τον Ιούλιο του 1794, δεν επέλεγε να σιωπήσει; Η σιωπή του Ροβεσπιέρου είναι από τα μεγάλα ανοιχτά ερωτήματα της «πολύ μεγάλης» ιστορίας, αυτής που καθόρισε μοναδικά τις παγκόσμιες εξελίξεις. Είχε τη δυνατότητα να εξοντώσει τους δολοφόνους του, η κομμούνα, ο δήμος, με την κυριολεκτική σημασία του όρου, δεκάδες χιλιάδες γιακωβίνοι ήταν έξω από τη Συμβατική περιμένοντας ένα νεύμα.

Στο αποκορύφωμα της κοινωνικής στιγμής της Γαλλικής Επανάστασης, όταν νομοθετούνταν για πρώτη και μόνη -για πολλές δεκαετίες- φορά το εκλογικό δικαίωμα και των κατώτερων, των εργατικών, τάξεων, όταν καταργούνταν η δουλεία για όλους τους ανθρώπους ανεξαρτήτως χρώματος, όταν διακηρυσσόταν πως το δικαίωμα στη ζωή είναι απείρως ισχυρότερο από το δικαίωμα στην ιδιοκτησία, όταν…, όταν…, η σιωπή του Ροβεσπιέρου άφησε τα πράγματα στη μέση. Τι θα είχε συμβεί αν «έκανε το νεύμα»; Ο συσχετισμός ήταν σαφώς υπέρ του. Εχουμε, λοιπόν, το δικαίωμα να υποστηρίξουμε ότι όλα θα ήταν διαφορετικά.

Τι θα είχε συμβεί αν, στο 10ο Συνέδριο των Μπολσεβίκων, τον Μάρτιο του 1921, μετά την επικράτησή τους στον εμφύλιο πόλεμο, που ακολούθησε τις Επαναστάσεις του ’17, επικρατούσε η πλατφόρμα της Εργατικής Αντιπολίτευσης; Που υποστήριζε τη διατήρηση των τάσεων στο εσωτερικό του κόμματος και -σε σύντομο χρόνο- τη νομιμοποίηση όλων των συνταγματικών κομμάτων, όσων, δηλαδή, όπως συμβαίνει παντού, θα αποδέχονταν το ρωσικό Σύνταγμα- στην περίπτωση αυτή, το Σύνταγμα των εργατικών συμβουλίων. Μάλλον, ο σταλινισμός και η καταστολή της Επανάστασης θα ήταν πολύ δυσκολότερο να συμβούν. Πιθανότατα, όλα θα ήταν διαφορετικά.

Τι θα είχε συμβεί αν, στη δεκαετία του ’60, η σπουδαία Νέα Αριστερά -προφανώς, καμία σχέση με τη νέα Κοινοβουλευτική Ομάδα-, που συνέβαλε καθοριστικά σε μεγάλες πολιτικές αλλαγές, δεν επέλεγε τον κατακερματισμό, αλλά οργανωνόταν ενωτικά, σε όλο της το εύρος, πολιτικό και κινηματικό, απέναντι στους κομματικούς, κομμουνιστικούς και σοσιαλδημοκρατικούς, δεινόσαυρους, που κατέστρεψαν όλο το μετασχηματιστικό δυναμικό ενός ολόκληρου αιώνα;

Αλλά και στη δική μας, μικρότερη, αλλά ακόμη και διεθνώς σημαντική -στη συγκεκριμένη συγκυρία- περίπτωση, τι θα είχε συμβεί, άραγε, αν, στο ιδρυτικό Συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ, ως ενιαίου κόμματος, τον Ιούλιο του 2013, περνούσε η καταστατική ρύθμιση, απολύτως αναγκαία για ένα αριστερό κόμμα, ότι ο πρόεδρος, αν χρειαζόταν τέτοιος ρόλος και δεν έφτανε ο γραμματέας, εκλέγεται όχι από το Συνέδριο -πόσο, μάλλον, από τους «είδα φως και μπήκα», που επέβαλε ο Τσίπρας το ’22- αλλά από την Κεντρική Επιτροπή; Σας βεβαιώ πως, κάλλιστα, μπορούσε να γίνει -λίγη δουλειά χρειαζόταν.

Αν είχε συμβεί, λοιπόν, νομίζω ότι η συλλογική λειτουργία θα λειτουργούσε ως εμπόδιο σε πάμπολλες καταστροφικές επιλογές κι άλλα τόσα ξεφτιλίκια -ο κασσελακισμός είναι μόνο το πιο σπαρταριστό. Και θα έδινε τη δυνατότητα για πολύ σοβαρότερη πολιτική παρουσία.

Θέλω να πω, με όλα αυτά, ότι η ιστορία περιέχει πάντοτε πολύ περισσότερες δυνατότητες από όσες, τελικά, υλοποιούνται. Ολα θα μπορούσε να είναι διαφορετικά και όλα μπορούν να είναι διαφορετικά.

Μιλώντας για τη σημερινή κατάσταση, είμαι σχεδόν βέβαιος ότι μια ένωση των δυνάμεων της «μη -κυβερνητικής» Αριστεράς είναι εφικτή όσο και αναγκαία. Με όλο τον ιδεολογικό πλούτο ανέπαφο, η διαμόρφωση ενός μετώπου, αλλά και ενός δημόσιου χώρου, μπορεί να αλλάξει τα πράγματα. Η κινηματική της δυναμική, η θεωρητική της συγκρότηση, η ποιότητα των ανθρώπων της -Αντώνης Νταβανέλος, Νίκος Γιαννόπουλος και πολλοί άλλοι δεν υπάρχουν ούτε στη φαντασία των κοινοβουλευτικών κομμάτων- κάνει βάσιμες τις προσδοκίες για καλά πράγματα. Ας το επιχειρήσουμε, για να μην αναρωτιόμαστε και πάλι τι θα είχε συμβεί αν…

Άρθρο στην ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ

Σχολιάστε