My Twitter Feed

5 Μαΐου, 2024

ΕΙΔΗΣΕΙΣ.ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ:

3,8 εκ. για συντήρηση δρόμων -

Τρίτη, 30 Απριλίου, 2024

Στη Βουλή οι διακοπές σε φ/β -

Τρίτη, 30 Απριλίου, 2024

ΑΔΕΔΥ: Όλοι σε απεργία 1ης Μάη -

Τρίτη, 30 Απριλίου, 2024

Κάλεσμα φορέων για τη 1η Μάη -

Τρίτη, 30 Απριλίου, 2024

ΑΟΚ: Απίστευτη ανατροπή από το ΙΕΚ ΔΕΛΤΑ -

Κυριακή, 28 Απριλίου, 2024

Βροντερό “παρών” για την Υγεία -

Σάββατο, 27 Απριλίου, 2024

Ερώτηση ΚΚΕ για τη Παθολογική -

Παρασκευή, 26 Απριλίου, 2024

Επισκέψεις ενόψει ευρωεκλογών -

Πέμπτη, 25 Απριλίου, 2024

Περί παραδοσιακού ξυρίσματος

Μέρος 2ο

Του Θανάση Βαφειάδη.


Το ξύρισμα ήταν μια διαδικασία την οποία οι άνδρες της μεσοπολεμικής περιόδου επαναλάμβαναν δυο φορές την εβδομάδα, συνήθως Τετάρτη και Σάββατο. Οπωσδήποτε ξυρίζονταν αν επρόκειτο να παρευρεθούν σε μια επίσημη εκδήλωση ή πριν από κάποιο ταξίδι, γιατί θεωρούσαν ότι αυτό θα τους φρεσκάριζε και θα τους ξεκούραζε. Αν ξυρίζονταν στο σπίτι τους δεν τολμούσαν να βάλουν στο πρόσωπό τους κολόνια ξυρίσματος γιατί το θεωρούσαν θηλυπρεπές και προσβλητικό για έναν άντρα, όπως έγραφε η Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια (1927): «Πολίτης αίφνης επιμελημένης καθαριότητος και ξυριζόμενος καθ’ εκάστην επέσυρε την περιφρόνησιν των πολλών ως θηλυπρεπής και ασχολούμενος περί τα ευτελή, εάν δε ετόλμα να κάμη χρήσιν του αρωματισμένου ύδατος της κολώνιας και να φέρη κάπου – κάπου άνθος εις την μπουτουνιέραν του, έχανε μέγα μέρος της υπολήψεως του και εξέπιπτεν εις την κοινήν συνείδησιν». Κατ’ εξαίρεση δεχόταν μόνο την κολόνια του κουρέα. Την κολόνια ξυρίσματος συνήθως την έφτιαχναν οι ίδιοι οι κουρείς. Ως πιο φθηνή λύση επέλεγαν ένα διάλυμα οινοπνεύματος και νερού σε ίση αναλογία, στο οποίο έριχναν μικρή ποσότητα κολόνιας. Κολόνιες μπορούσαν να προμηθευτούν από τα αρωματοπωλεία και από τα ποτοποιεία. Για τη σαπουνάδα χρησιμοποιούσαν σκόνη από άσπρο σαπούνι που την παρασκεύαζαν πάλι οι ίδιοι. Για να φτιάξουν τη σκόνη αυτή έξυναν την επιφάνεια ενός σαπουνιού με το μαχαίρι και στη συνέχεια με μια κοίλη επιφάνεια πίεζαν τα ρινίσματα ώσπου να κονιορτοποιηθούν. Στη συνέχεια άπλωναν τη σκόνη στον ήλιο να στεγνώσει. Από τη δεκαετία του 1940 οι κουρείς χρησιμοποιούσαν έτοιμες σκόνες που κυκλοφορούσαν στο εμπόριο. Όλα αυτά τα αρωματικά σκευάσματα ανέδιδαν μια ευχάριστη μυρωδιά που ακόμη θυμούνται πολλοί. Οι κολόνιες για το ξύρισμα, το τριμμένο σαπούνι, οι πούδρες και το ταλκ για το πασπάλισμα του σβέρκου, οι κρέμες για να συγκρατούν τα μαλλιά, ήταν αραδιασμένες σε γυάλινα βάζα και μπουκάλια πάνω σε ένα άσπρο μαρμάρινο «περβάζι», δίπλα στο μεγάλο κρυστάλλινο καθρέφτη που υπήρχε για να μπορεί ο πελάτης να παρακολουθεί και να ελέγχει την εργασία του κουρέα.

Το ξύρισμα στο κουρείο θύμιζε ένα είδος ιεροτελεστίας καθώς ο κουρέας με αργές και ρυθμικές κινήσεις τρόχιζε το ξυράφι του στον δερμάτινο ιμάντα, τον «λαδάκωνα», και με αριστοτεχνικό τρόπο το έφερνε σε επαφή με το πρόσωπο του πελάτη. Το ξυράφι αποτελούνταν από μια παχιά χαλύβδινη λεπίδα με λεπτότατη κόψη και ξύλινη, οστέϊνη ή μεταλλική λαβή. Η συναρμογή λαβής και λεπίδας γινόταν με τον τρόπο που γίνεται στους σουγιάδες. Ο μεγάλος Κιλκισιώτης συγγραφέας Λάζαρος Παυλίδης στο διήγημα του «Η ζωή ενός κουρέα» περιέγραψε τις αριστοτεχνικές κινήσεις του γνωστού κουρέα της πόλης μας Σόλωνα Υψηλάντη, που στο διήγημα εμφανίζεται ως Ματθαίος: «Ο Ματθαίος το ξυράφι το είχε για μπαγκέτα. Λες και ετοιμαζόταν να διευθύνει κάποια ορχήστρα. Με θεαματικές χειρονομίες και αυτοθαυμασμό, κοιτάζοντας στον καθρέπτη, ξύριζε σαν μαέστρος. Μικρή ζωή, τόση δα, για λίγα χρήματα, μέσα στο κουρείο με το πινέλο στο χέρι, κεφάτος, φούσκωνε τη σαπουνάδα και πασάλειβε αφρίζοντας το πρόσωπο του πελάτη. Και όλα αυτά μαζί με τόση καλοσύνη και αγάπη, που κυριολεκτικά αναπαυόταν κανείς».

Ο κουρέας ήταν πάντα περιποιημένος και ενδεδυμένος με άσπρη και καθαρή μπλούζα όπως οι γιατροί και οι νοσοκόμοι. Η καθαριότητα που έπρεπε να επικρατεί στον εργασιακό του χώρο ήταν απολύτως επιβεβλημένη, όπως φαίνεται από τον κανονισμό λειτουργίας των κουρείων:

α) Στα κουρεία ή κομμωτήρια, αν υπάρχουν περισσότερες της μιας πολυθρόνες περιποιήσεως πελατών η μεταξύ τους απόσταση θα είναι 1 μέτρο τουλάχιστον.

β) Τα κάθε είδους εργαλεία και οι συσκευές που χρησιμοποιούνται στα κουρεία και τα κομμωτήρια θα διατηρούνται σε πολύ καλή κατάσταση και απολύτως καθαρά. Πριν από κάθε χρήση τους τα εργαλεία θα απολυμαίνονται μπροστά στον πελάτη με οινόπνευμα ή άλλο κατάλληλο αντισηπτικό, που κυκλοφορεί στο εμπόριο. Η απολύμανση δε θα γίνεται με απλή εμβάπτιση των εργαλείων. Ιδιαίτερα τα ξυράφια θα απολυμαίνονται και κάθε φορά που ακονίζονται στη δερμάτινη λωρίδα.

γ) Τα πινέλα και τα δοχεία σαπουνάδας ξυρίσματος θα είναι διπλά για κάθε κουρέα θα πλένονται καλά με ζεστό νερό ύστερα από κάθε χρήση.

δ) Τα προσόψια κοπής μαλλιών και ξυρίσματος θα είναι λευκά και απολύτως καθαρά.

ε) Το πρόσωπο μετά το ξύρισμα θα πλένεται με καθαρό νερό ή κολόνια. Τυχόν αμυχές στο πρόσωπο θα καθαρίζονται με βαμβάκι και οινόπνευμα και ακολούθως θα τοποθετείται σε αυτές σκόνη στίφης ή άλλο υγρό αιμοστατικό.

Στ) Η πούδρα θα διατηρείται σε κλειστό διάτρητο δοχείο, οι δε απολυμαντικές κρέμες θα φέρονται σε σωληνάρια.

Το ξύρισμα γινόταν με τρεις τρόπους: προς την κατεύθυνση των τριχών (ίσιο), λοξά προς αυτήν (λοξό) ή εντελώς αντίθετα (κόντρα). Ο τελευταίος τρόπος ήταν και ο πιο οδυνηρός αλλά με αυτόν επιτυγχανόταν η παντελής αποκοπή των τριχών. Όταν το ξύρισμα γινόταν κόντρα ο κουρέας έβαζε για αρκετή ώρα ζεστές πετσέτες στο πρόσωπο του πελάτη. Οι δύστροποι πελάτες δοκίμαζαν με την άκρη της γλώσσας τους κατά πόσον η επιδερμίδα τους μετά το ξύρισμα είχε γίνει λεία.

Πιο ασυνήθιστο ήταν βέβαια το ξύρισμα του μουστακιού και όσοι το επιχειρούσαν αντιμετωπίζονταν με λοιδορίες στη χειρότερη περίπτωση ή με περιπαικτική διάθεση στην καλύτερη. Στο τέλος βέβαια η νέα μόδα επικράτησε και οι «ξυρισμένοι γάτοι» έγιναν περισσότεροι από αυτούς που συναρτούσαν την ανδρική τους τιμή και υπόληψη με …τρίχες.

Οι πελάτες των κουρείων όσο διαρκούσε η διαδικασία του ξυρίσματος ήταν νευρικοί, επειδή φοβούνταν ότι μια άστοχη κίνηση του κουρέα μπορούσε να τους τραυματίσει. Υπήρχαν όμως και πελάτες που παρέμεναν ατάραχοι, μόνο που αυτοί δεν κάθονταν στις αναπαυτικές πολυθρόνες των πολυτελών κουρείων ή στις απλές ψάθινες καρέκλες των λαϊκών κουρείων. Ποιοι ήταν οι ιδανικοί αυτοί πελάτες; Την απάντηση μας δίνει ο Ιωάννης Κονδυλάκης στο διήγημα του «Ο κουρεύς των νεκρών» (1908), όπου μεταφέρει το διάλογο ενός έμπειρου κουρέα με το μαθητευόμενο του:

«-Αλλ’ οι καλίτεροι πελάται, εξηκολούθησεν ο κουρεύς, είνε πάντοτε οι νεκροί…

– Οι νεκροί!

– Ναι, οι νεκροί. Αυτοί δεν παραπονούνται ποτέ εις τον κουρέα και αν τύχη να τους κόψετε, δεν θα σας απειλήσουν ότι θα σας ραπίσουν. Δεν υπάρχει άλλως φόβος να τους κόψετε, διότι είνε ατάραχοι, έχουν την ιδεώδη ακινησίαν, την οποίαν οι κουρείς ουδέποτε θα εύρουν εις τους ζωντανούς πελάτας των.

– Μα ξυρίζετε λοιπόν και πεθαμένους;

– Δεν το ξέρετε; Η ματαιότης παρακολουθεί τον άνθρωπον και μετά θάνατον».

Σχολιάστε