My Twitter Feed

25 Μαΐου, 2024

ΕΙΔΗΣΕΙΣ.ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ:

Πανελλήνιο πρωτάθλημα Κ-16 και Κ-20 -

Παρασκευή, 24 Μαΐου, 2024

Ο Κεφαλογιάννης σε ΠΕ και Δήμο Κιλκίς -

Πέμπτη, 23 Μαΐου, 2024

Δημιουργίες πτυχιούχων και φοιτητών -

Τετάρτη, 22 Μαΐου, 2024

Μετεό σταθμός στην Αξιούπολη -

Τετάρτη, 22 Μαΐου, 2024

Κλειστά πάντα τα εργαστήρια -

Δευτέρα, 20 Μαΐου, 2024

Σήκω Ψυχή μου στα Ελευθέρια -

Δευτέρα, 20 Μαΐου, 2024

ΑΔΕΔΥ: Κάλεσμα για νέα απεργία -

Δευτέρα, 20 Μαΐου, 2024

Κασσελάκης: Υπέγραψε ομόνοια! -

Κυριακή, 19 Μαΐου, 2024

ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΜΙΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΑ ΔΑΣΚΑΛΟΥ*

Γράφει ο  Πολύδωρος Καβακιώτης.

Η εξελικτική διαδικασία του διδασκαλικού επαγγέλματος

Το επάγγελμα του δασκάλου είναι σχετικά νέο και καθιερώνεται στον Ευρωπαϊκό χώρο πριν (240) περίπου χρόνια. Η καθιέρωσή του έγινε αναγκαία στο στάδιο εκείνο που η κοινωνικοπολιτιστική εξέλιξη καθιέρωσε την οργάνωση της ζωής στα σημερινά της πρότυπα. (Έτος συγγραφής του άρθρου του κ. Πυργιωτάκη το 1982).

Η εξελικτική διαδικασία του διδασκαλικού επαγγέλματος πέρασε από 3 φάσεις στις οποίες αντίστοιχα αναπτύχθηκαν τρεις τύποι δασκάλου. Οι τρεις τύποι δασκάλου διέπονται από μια συνοχή και η εξελικτική διαδικασία προήλθε σαν επίδραση ιστορικο-κοινωνικο-πολιτικο-οικονομικών συνθηκών, από τις οποίες κατά την άποψη του κ. Πυργιωτάκη, ιδιαίτερη βαρύτητα είχαν: 1) ο φορέας της εκπαίδευσης, 2) η μόρφωση των δασκάλων. Δηλ. σύμφωνα με την άποψη του ανωτέρω αρθρογράφου η μετάβαση από τον ένα τύπο δασκάλου στον άλλο, συντελέστηκε κατακολουθίαν μεταβολής στους δύο πιο πάνω παράγοντες.

    Στη συνέχεια  παρατίθεται πινακοποίηση των τριών τύπων δασκάλων σε υπόδειγμα αναφοράς πολλών μεταβλητών, οι οποίες εν πολλοίς είναι αλληλοσυσχετιζόμενες και ανατροφοδοτούμενες. Διότι είναι λογικό να θεωρήσει κανείς ότι μία άθλια οικονομική κατάσταση, μάλλον συνεπάγεται χαμηλή επαγγελματική συνείδηση, η οποία με τη σειρά της κάνει τη θέση του δασκάλου στην κοινωνία όχι ελκυστική. Το αν υφίστανται εξαιρέσεις σε μικρό ποσοστό, δεν μεταβάλλεται η εικόνα.

Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι σχεδόν περνάει απαρατήρητο, ασχολίαστο και ανερεύνητο το γεγονός της συμπίεσης των σπουδών από 3 χρόνια που ήταν το 1965 σε δύο το 1967, δηλ. χρονολογία επιβολής του δικτατορικού καθεστώτος της 21ης Απριλίου 1967. Ο κ. Πυργιωτάκης παιδαγωγός δεν αναφέρεται στις κοινωνικές σχέσεις εξάρτησης της περιόδου εκείνης.

Στη συνέχεια παρατίθενται πίνακες που δείχνουν την τοπική και κοινωνική προέλευση των δασκάλων κατά φύλο, σε μια προσπάθεια, όπως λέει ο κ. Πυργιωτάκης, εντοπισμού των αντικειμενικών δεδομένων που συνιστούν τη ρεαλιστική εικόνα του δασκάλου.

 ΤΟΠΙΚΗ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΔΑΣΚΑΛΩΝ ΤΗΣ ΣΗΜΕΡΙΝΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

ΕΤΟΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ 1982 ΚΑΙ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΑ

ΑΓΡΟΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΗΜΙΑΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΑΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ
ΑΝΔΡΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΑΝΔΡΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΑΝΔΡΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ
72,9% 34,7% 14,4% 25,7% 12,7% 39,6%

 Παρατήρηση: Η τροφοδότηση του επαγγέλματος κατά κύριον λόγον γίνεται από την επαρχία.

 ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΔΑΣΚΑΛΩΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

ΕΤΟΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ 1982

ΑΝΔΡΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ
1)57,3% είναι παιδιά γεωργών

2)6%   εργατών

22,8%  11,2% τεχνιτών

              5,6%  μικροεμπόρων

 

6%δασκάλων

3)19,1%   7,5%  μικροϋπαλλήλων

5,2%            ιερέων

               0,4%    επιστημόνων

 

1)38,2% είναι παιδιά γεωργών

 

2)20,5%         μικροεμπόρων

11,5%            εργατών

3)21,4%   9,9%             τεχνιτών

 

8,4%            δασκάλων

4)19,9% 8,4%            μικροϋπαλλήλων

              2,3%            επιστημόνων

              0,8%            ιερέων

 

 

ΣΧΕΣΕΙΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ (2) ΠΡΟΕΛΕΥΣΕΩΝ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΠΙΝΑΚΕΣ

  1. Το επάγγελμα τροφοδοτείται από κατώτερες εισοδηματικά κοινωνικές τάξεις, που ζουν κατά κανόνα στην επαρχία.
  2. Ένα μεγάλο μέρος των γυναικών δασκάλων προέρχεται από πόλεις, καθότι η παράδοση στην επαρχία ήθελε τη γυναίκα περισσότερο στο σπίτι.

 ΚΙΝΗΤΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΛΟΓΗ ΤΟΥ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΚΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ

 Εσωτερική διάθεση και κλίση,                                  Εξωτερικοί παράγοντες

 {αγάπη στο παιδί}{κλίση στο επάγγελμα}οικονομικοίοικογενειακοί

 Η ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΔΑΣΚΑΛΟΥ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΕΤΟΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ 1982 ΚΑΙ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΑ

Οι ίδιοι οι δάσκαλοι πιστεύουν ότι το επάγγελμά τους βρίσκεται ανάμεσα στα επιστημονικά και λοιπά επαγγέλματα.

Εκείνοι που φαίνονται να εκτιμούν τον δάσκαλο είναι οι γεωργοί και οι παρεμφερείς επαγγελματικές τάξεις, πράγμα που ερμηνεύει την τροφοδότηση του επαγγέλματος με δικά τους παιδιά.

Γενικά δύναται να υποστηριχθεί ότι οι δάσκαλοι νιώθουν ενισχυμένοι μεταξύ ανθρώπων της ίδιας ή κατώτερης κοινωνικο-οικονομικής βαθμίδας και μη ενισχυμένοι μεταξύ ανώτερων κοινωνικο-εισοδηματικών ομίλων.

Αν δεχθούμε γενικά ότι η μόρφωση και η οικονομική κατάσταση καθορίζουν την κοινωνική θέση του ατόμου, από σχετικές έρευνες η πλειοψηφία των δασκάλων πιστεύει ότι η βελτίωση της παιδείας τους και της οικονομικής τους κατάστασης θα τους αποκαταστήσει κοινωνικά.

 ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΙΣ ΡΟΛΩΝ

Τα μέλη κάθε κοινωνίας έχουν διαμορφώσει τις προσδοκίες τους σε αναφορά και με τον δάσκαλο. Οι προσδοκίες δεν είναι ανεξάρτητες από την κοινωνική θέση που κατέχει ο δάσκαλος. Ο δάσκαλος δηλ. θεωρείται φορέας ενός ειδικού κοινωνικού ρόλου που σε γενικές γραμμές καθορίζεται μέσα από τις προσδοκίες των ομάδων αναφοράς. Οι προσδοκίες των ομάδων αναφοράς δεν συμπίπτουν συνήθως με αποτέλεσμα να φέρνουν τον φορέα (δηλ. τον δάσκαλο) σε κατάσταση έντασης.

Η ιδιότητα του υπαλλήλου πρόσθεσε στον παιδαγωγικό ρόλο του εκπαιδευτικού έναν καινούργιο ρόλο,εκείνον του Δημοσίου Υπαλλήλου. Οι ρόλοι όμως αυτοί έρχονται σε αντίθεση και συγκρούονται. Ο παιδαγωγικός ρόλος χαρακτηρίζεται από ιδεαλιστικά στοιχεία που προσιδιάζουν στη ψυχοσύνθεση του νέου. Με τον διορισμό του όμως υπόκειται στον δημοσιοϋπαλληλικό κώδικα και γενικά σε μια γραφειοκρατία η οποία καθορίζει προσδοκίες και ρυθμίζει σε μεγάλο βαθμό την ίδια την προσωπική του ζωή.

Για μια αρμονική σύζευξη των ρόλων αυτών πρέπει ο δάσκαλος να αποκτήσει τη δυνατότητα συνθέσεως νέων προσδοκιών από τον εαυτό του, γεγονός που προϋποθέτει την ύπαρξη παιδαγωγικής ελευθερίας. Είναι όμως αλήθεια ότι η ελευθερία αυτή συνδέεται αναπόσπαστα με επιστημονική ευθύνη και παιδαγωγικό ήθος.

Εν συνεχεία ο αρθρογράφος (Πυργιωτάκης Ι.) οραματίζεται την κατάκτηση της τέταρτης εξελικτικής βαθμίδας του Επιστήμονα Παιδαγωγού, η οποία αρχίζει να υλοποιείται.

 ΚΡΙΤΙΚΗ

Ο παιδαγωγός Πυργιωτάκης σε μια απόπειρα κοινωνιολογικής επισκόπησης, του διδασκαλικού επαγγέλματος χρησιμοποίησε σχήματα γενικευμένα. Στην απόπειρά του αυτή δεν φαίνεται να  ξέχασε τις παιδαγωγικές του καταβολές, οι οποίες τον συνόδευαν σε όλη την πορεία της πραγματείας του.

Παρότι δεν είμαι ειδικός σε θέματα κοινωνιολογίας, ο παιδαγωγός Πυργιωτάκης δεν διαβλέπει ταξικές δομές στην κοινωνία, δεν χρησιμοποιεί τη διαλεκτική[1] σαν μέθοδο ανάλυσης και δίνει το βάρος της μετάλλαξης του δασκάλου, από βαθμίδα σε βαθμίδα τους εξελικτικής του πορείας, στον φορέα της εκπαίδευσης και τη μόρφωση του δασκάλου. Αποφεύγει συστηματικά τη ψυχολογική θεώρηση των πραγμάτων σε συνάρτηση με τον κοινωνιολογικό ρόλο του δασκάλου. Τα στοιχεία που παραθέτει για την πρώτη φάση της εξελικτικής πορείας του διδασκαλικού επαγγέλματος είναι λίγα για να δημιουργήσουν σαφή εικόνα στον αναγνώστη. Δεν μας είπε για τις σχέσεις των κληρικών της εποχής με τη δημογεροντία[2] οι οποίες σηματοδοτούν την επόμενη φάση.

Γενικά δεν έπεισε ότι το όργανο της κοινωνιολογικής ανάλυσης το χειρίζεται με τη δεξιοτεχνία και την επιστημοσύνη που ενδείκνυται.

Υ.Γ. Η πραγματικότητα από το 1982 στο 2023 είναι με κάποιο τρόπο διαφορετική.

[1] Η διαλεκτική (ΦΙΛΟΣ):…..4. ακολουθία ισχυρών επιχειρημάτων που αποσκοπούν στο να πειστεί ο συνομιλητής (Λεξικό Πάπυρος LaRousse, Τόμος 2, Εκδόσεις το ΒΗΜΑ, Αθήνα 2003, σ.27).

[2]Η δημογεροντία: το αξίωμα ή το σώμα των δημογερόντων ή ο τόπος όπου συνεδρίαζαν˙ δημογέρων (επί τουρκ.): άρχων ελληνικής κοινότητας (Σύγχρονο Λεξικό της Ελληνικής γλώσσας, Επιτροπής Φιλολόγων, επιμ. Ο φιλόλογος Θεόκρ. Γούλας, Ο.Ε.Ε. «ΑΤΛΑΣ», Αθήνα 1960, σ.539).

*Από το άρθρο του Πυργιωτάκη Ι. στο περιοδικό «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» 23 (1982) σελ. 52-71

Σχολιάστε