My Twitter Feed

26 Απριλίου, 2022

ΕΙΔΗΣΕΙΣ.ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ:

Νερό από Μπέλλες στις Μουριές -

Παρασκευή, 22 Απριλίου, 2022

Υποψήφιοι για τη ΚΕ του ΣΥΡΙΖΑ -

Πέμπτη, 21 Απριλίου, 2022

Ξεκινά υπογειοποίηση σε Κιλκίς -

Τετάρτη, 20 Απριλίου, 2022

Τα απίστευτα ενός αγώνα θρίλερ! -

Τρίτη, 19 Απριλίου, 2022

Τρεις ποιητές μας σε ανθολογία -

Τρίτη, 19 Απριλίου, 2022

Αρχή εργασιών Φ.Α. στο Κιλκίς -

Δευτέρα, 18 Απριλίου, 2022

Συνεχίστηκε η αποκλιμάκωση -

Κυριακή, 17 Απριλίου, 2022

Επισφαλής βιωσιμότητα των ΔΕΥΑ -

Παρασκευή, 15 Απριλίου, 2022

Κεριά και λαμπάδες

Του Θανάση Βαφειάδη.


Η χρήση του κεριού ως φωτιστικού μέσου υπήρξε ευρύτατα διαδεδομένη κατά το παρελθόν. Η φλόγα του συντρόφευε όσους ξαγρυπνούσαν, μελετώντας, αγωνιώντας για τον άρρωστο συγγενή τους, περιμένοντας την επιστροφή του οικείου τους που αργοπόρησε.

Η κύρια όμως χρήση του κεριού προορίστηκε για λατρευτικούς σκοπούς. Τα απλά μονόχρωμα κεριά στα μανουάλια των εκκλησιών συνέχισαν τη θρησκευτική παράδοση χρήσης των κεριών, που ξεκίνησε από τις πρώτες χριστιανικές κατακόμβες. Τα διακοσμημένα κεριά και οι χρωματιστές λαμπάδες στα χέρια των πιστών έδιναν πάντα έναν πανηγυρικό χαρακτήρα στις μεγάλες χριστιανικές γιορτές. Τα κεριά χρησιμοποιούνταν σε πλήθος περιστάσεων και ήταν ενταγμένα σε ένα ολόκληρο πλέγμα πεποιθήσεων για την επίγεια και μεταθανάτια ζωή. Γιορτινές λαμπάδες χρησιμοποιούνταν στη βάπτιση, το γάμο και την Ανάσταση, ψυχοκέρια στα ψυχοσάββατα, στα μνημόσυνα, στα ξενυχτίσματα του νεκρού. Με το κερί συνδεόταν το τάξιμο ή τάμα που αφορούσε την υγεία, την ευτυχία, το γυρισμό του ξενιτεμένου, την τεκνοποίηση, τον έρωτα. Τα τάματα ξεκινούσαν από το απλό τάξιμο της λαμπάδας στο ύψος (μπόι) αυτού που το έκανε και έφταναν μέχρι το ζώσιμο του σώματος ή το ζώσιμο της εκκλησίας. Σε κάθε περίπτωση αυτός που έκανε το τάμα έπρεπε να το εκπληρώσει, όπως επιβεβαιώνεται και από τη γνωστή παροιμία: «Μην τάξεις σ’ άγιο κερί και σε παιδί κουλούρι».

Τα είδη των κεριών ήταν τα αλειμματοκέρια, οι λαμπάδες και τα απλά κεριά.

Τα αλειμματοκέρια κατασκευάζονταν από βοδινό λίπος, ήταν λιπαρά στην αφή και δεν καίγονταν τελείως. Η αιθαλίζουζα φλόγα τους ήταν ελάχιστα φωτιστική, ενώ με την καύση τους ανέδιδαν δυσοσμία λόγω της αποσύνθεσης της γλυκερίνης που βρισκόταν στο λίπος.

Οι λαμπάδες ή αγιοκέρια και τα απλά κεριά των εκκλησιών κατασκευάζονταν παλαιότερα από κερί μέλισσας που είχε λευκανθεί.

Τα σπερματσέτα ήταν κεριά πολυτελείας που έμοιαζαν με αλάβαστρο και εισάγονταν από το εξωτερικό, κυρίως από την Αγγλία.

Οι πρώτες ύλες για την κατασκευή των κεριών ήταν το μελισσοκέρι ή καθαρό κερί, η στεατίνη, η παραφίνη. Μέχρι το 1952 η σύνθεση της πρώτης ύλης που χρησιμοποιούσε ο κηροπλάστης ήταν 30% περίπου κερί και το υπόλοιπο παραφίνη. Με την αλλαγή του σχετικού νόμου προστέθηκε η στεατίνη. Το φυσικό κερί, που είχε σκούρο κίτρινο χρώμα, οι κηροποιοί το προμηθευόταν σε πλάκες από μελισσοκόμους, ενώ την παραφίνη την αγόραζαν από εμπορικά καταστήματα των μεγάλων πόλεων. Επίσης χρησιμοποιούσαν δίκλωνο ή τρίκλωνο φιτίλι από βαμβακερό νήμα, που το προμηθευόταν από τα νηματουργεία.

Οι λαμπάδες κατασκευαζόταν μια – μια ξεχωριστά. Ο τεχνίτης περιέχυνε με την κουτάλα ή το κύπελλο λειωμένο κερί στο φυτίλι μέχρι να αποκτήσει το κατάλληλο πάχος. Η επεξεργασία (σκάλισμα) των πασχαλινών λαμπάδων γινόταν ως εξής: Σε ένα μακρόστενο καζάνι με ζεματιστό νερό τοποθετούσαν μια τετράδα κεριών για 10 περίπου λεπτά μέχρι να μαλακώσουν. Με μια πένσα που είχε πολύ λεπτό στόμιο ή με ένα ξυραφάκι σκάλιζαν διάφορα σχήματα, συνήθως στεφάνια ή βασιλικές κορώνες. Για να φτιάξουν την κορώνα χάραζαν με το ξυραφάκι λεπτές λωρίδες, που η πάνω άκρη τους προεξείχε. Στην εσοχή που δημιουργούνταν έριχναν χρυσόσκονη και στη συνέχεια έβαφαν την κορώνα. Αυτή η γλυπτική του κεριού απαιτούσε μεγάλη ταχύτητα, επιδεξιότητα και καλλιτεχνική διάθεση.

Τα κεριά κατασκευάζονταν σε διάφορα μεγέθη με το μήκος να ξεκινάει από τα 30 εκατοστά και να φτάνει στα 80. Τα πασχαλιάτικα κεριά ήταν τα πιο εντυπωσιακά. Οι περισσότερες φόρμες τους ήταν παραδοσιακές όμως η μόδα έφερνε συνεχώς νέες ιδέες με ποικιλία σχεδίων και χρωμάτων. Επίσης υπήρχαν τα κεριά πολυελαίου που ήταν κοντά και χοντρά. Οι λαμπάδες διέφεραν στο ύψος, την εμφάνιση και την ποιότητα του κεριού. Είχαν διάφορα μεγέθη που συνήθως ήταν1 –1.30, 1.60, 1.70 και 1.80μ.

Στο Κιλκίς το μοναδικό κηροπλαστείο που λειτουργούσε προπολεμικά ανήκε στον Δήμο Σωτηρίου. Το εργαστήριο αυτό λειτουργούσε στην οδό 21ης Ιουνίου 122 και απασχολούσε 4 άτομα, ενώ την περίοδο των εορτών προσλαμβάνονταν έκτακτα 2-3 ακόμη εργάτριες. Αρχιμάστορας ήταν ο Λευτέρης Σωτηρίου. Η συνηθισμένη παραγωγή ξεπερνούσε τα 150 κιλά την ημέρα. Περίοδος αιχμής ήταν οι ημέρες του Πάσχα, οπότε οι εργαζόμενοι δούλευαν ασταμάτητα 3 συνεχόμενα οκτάωρα. Ήταν το μοναδικό στο είδος του και εξυπηρετούσε και γειτονικές πόλεις όπως τη Γουμένισσα, το Πολύκαστρο, το Σιδηρόκαστρο. Οι μεγαλύτερες ποσότητες κεριών προορίζονταν για τις εκκλησίες, οι οποίες όπως ήταν φυσικό τα προμηθεύονταν και σε χαμηλότερες τιμές. Μικρές ποσότητες κεριών προμηθεύονταν οι μικροπωλητές που πουλούσαν τα είδη τους έξω από τις εκκλησίες αλλά και ιδιώτες που αγόραζαν κυρίως τις πασχαλινές λαμπάδες. Στην επιχείρηση εντάχθηκε αργότερα ο Λαφτσίδης.

Άλλο κηροπλαστείο ήταν του Αλέξανδρου Μπάπκα επί της 21ης Ιουνίου 253 που ξεκίνησε τη λειτουργία του στη δεκαετία του 1960.

Αυτά τα ολίγα περί κηροπλαστείων και σταματώ εδώ χωρίς να περιγράψω τον πολύ ενδιαφέροντα παραδοσιακό τρόπο παρασκευής κεριών με τον «τροχό», τα «τελάρα», τη «λαγκαβία», την «κουτάλα» και τις «ξύστρες». Στο λίγο χώρο που μου απομένει μπορώ να δώσω στους διαδικτυακούς φίλους και φίλες μερικές βασικές συμβουλές για τη χρήση των κεριών:

Α) Για όλους: Δεν αποθέτουμε στο μανουάλι τη λαμπάδα μαζί με το «ποτηράκι» όπως έκανε, όπως όλοι θυμόμαστε, ένας πρώην πρωθυπουργός.

Β) Για τις διαδικτυακές φίλες: Το βράδυ τις Ανάστασης κρατάμε αποστάσεις ασφαλείας γιατί κάποιος απρόσεκτος μπορεί να κάνει το μαλλί κομμωτηρίου, που είναι τίγκα στη λακ, να λαμπαδιάσει.

Γ) Για τους διαδικτυακούς φίλους: Στεκόμαστε «λαμπάδες αναμμένες» στις συμβίες μας γιατί χωρίς αυτές θα καταλήξουμε σαν τα «καψίδια» ή «απόκηρα», όπως λέγονται τα υπολείμματα των κεριών.

Ανάρτηση στο facebook

Σχολιάστε