My Twitter Feed

14 Μαΐου, 2024

ΕΙΔΗΣΕΙΣ.ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ:

Παιονία: 2η φάση αδελφοποίησης -

Δευτέρα, 13 Μαΐου, 2024

ΑΟΚ: Σπουδαίο “διπλό” στο Αιγίνιο -

Δευτέρα, 13 Μαΐου, 2024

Συναντήσεις Δένδια στο Κιλκίς -

Δευτέρα, 13 Μαΐου, 2024

Η επίσκεψη Φ. Σαχινίδη στο νομό -

Δευτέρα, 13 Μαΐου, 2024

Παππάς: Όχι χρεωκοπία της Υγείας -

Κυριακή, 12 Μαΐου, 2024

“Μοντέλο για τη χώρα το Σταραμάκι” -

Παρασκευή, 10 Μαΐου, 2024

Επίσκεψη Δένδια για ευρωεκλογές -

Πέμπτη, 9 Μαΐου, 2024

ΠΑΣΟΚ: Το πρόγραμμα ομιλιών -

Τετάρτη, 8 Μαΐου, 2024

«Η τεράστια κοινωνική σημασία…

…των βλακών εν τω σύγχρονο βίω”.

Του Θανάση Βαφειάδη.


Αυτός είναι ο τίτλος του γνωστού σε λίγους αλλά εξαιρετικού δοκιμίου του Ευάγγελου Λεμπέση, που δημοσιεύθηκε αρχικά στην «Εφημερίδα των Ελλήνων Νομικών» το 1941 και αποτελεί έκτοτε το σημαντικότερο έργο που έχει γραφεί για το τεράστιο θέμα της βλακείας στις σύγχρονες κοινωνίες. Με όσα ανεξήγητα για τον κοινό νου συμβαίνουν το τελευταίο διάστημα και με διαδεδομένη πλέον την εκτίμηση που λέγεται μισοαστεία – μισοσοβαρά ότι έχει ενσκήψει επιδημία βλακείας, με σοβαρό κίνδυνο να εξελιχθεί σε πανδημία, αποκτούν ιδιαίτερη αξία οι οξυδερκείς παρατηρήσεις του Λεμπέση περί των βλακών, «μιας κατηγορίας συνανθρώπων, των οποίων η κοινωνική σημασία έχει δεινώς υποτιμηθή και των οποίων τα δικαιώματα είναι εξησφαλισμένα ου μόνον – φευ!- εν τω βασιλείω των ουρανών, αλλ’ έτι πλέον επί του χλοερού τούτου πλανήτου!»

Αυτή η επιδημία βλακείας κατά περίεργο τρόπο λαμβάνει τη μορφή των φυσικών καταστροφών, πυρκαγιών και πλημμυρών, που γονάτισαν στη χώρα μας αλλά και των τραγικών συμβάντων, όπως οι εκτροχιασμοί συρμών που προηγήθηκαν. Μόνο που σε αυτήν την περίπτωση δεν είναι τα δάση που καίγονται αλλά ο εγκέφαλος μας είναι αυτός που γίνεται κάρβουνο και δεν είναι τα νερά των βροχοπτώσεων που πλημμυρίζουν τα σπίτια και τους αγρούς αλλά οι ποταμοί βλακείας που ξεχύνονται ορμητικά από τις τηλεοπτικές οθόνες στο σαλόνι μας με τους καναπέδες, όπου λες και μας έχουν αλυσοδέσει με αόρατες αλυσίδες. Και αυτός ο εκτροχιασμός στη συμπεριφορά μας στο οικογενειακό, στο κοινωνικό και στο πολιτικό επίπεδο δημιουργεί σοβαρά ερωτηματικά για το κατά πόσο οι μετωπιαίοι λοβοί του εγκεφάλου μας έχουν υποστεί κάποια ανήκεστο βλάβη κατά την περίοδο του υποχρεωτικού εγκλεισμού μας λόγω της πανδημίας Covid.

Το να γράψει κάποιος για τη βλακεία, όπως σημείωνε ο Ρόμπερτ Μούζιλ στο πόνημα του «Περί βλακείας» (1937) παρουσιάζει «την πρωταρχική δυσκολία, πως όποιος προτίθεται να μιλήσει περί βλακείας πρέπει να προϋποθέσει πως ο ίδιος δεν είναι βλαξ – άρα να ισχυρισθεί ανοιχτά πως πιστεύει ότι είναι έξυπνος, παρόλο που αυτό θεωρείται γενικώς ως ένδειξη βλακείας!» Και φυσικά εξίσου δύσκολο είναι να καταμετρήσει κάποιος τους βλάκες, αφού σύμφωνα με τον Λεμπέση «ενός βλακός προκειμένου μύριοι έπονται» και ακόμη πιο δύσκολο να τους ξεχωρίσει, αφού οι βλάκες, και μάλιστα οι πιο εξέχοντες εξ αυτών, καταφέρονται με δριμύτητα κατά της βλακείας, πράγμα γνωστό από την εποχή που έγραφε ο Έρασμος το «Μωρίας εγκώμιον» (1509), όπου σημείωνε χαρακτηριστικά: «Εξεύρω ότι και αυτοί οι μωρότεροι λέγουσι πολλά κατά της Μωρίας». Έτσι, φθάσαμε στο σημείο να κατηγορείται ως διακρινόμενο για πολιτική βλακεία το 41% που ψήφισε Μητσοτάκη, η κατηγορία να επιστρέφεται στο 57% που ψήφισε Κασσελάκη, οι γνωρίζοντες από μαρξισμό – λενινισμό να χρησιμοποιούν τη φράση του Λένιν για τους «χρήσιμους ηλίθιους» και εν γένει να επαναλαμβάνουν όλοι το γνωστό απόφθεγμα του Αϊνστάιν περί πεπερασμένου σύμπαντος και άπειρης βλακείας.

Η βλακεία, που συνήθως καλύπτεται από το ένδυμα της σοβαροφάνειας, είναι δύσκολο να ανιχθευθεί γιατί δεν υπάρχει κάποιο τεστ, όπως τα ράπιντ ή τα τεστ εγκυμοσύνης που επιβεβαιώνουν μια κατάσταση και είναι αδύνατο να μετρηθεί γιατί δεν υπάρχει όργανο καταμέτρησής της όπως το θερμόμετρο για τη θερμοκρασία ή το γραδόμετρο που μετρά τους βαθμούς αλκοόλης και τα γράδα. Συνεπώς για να ορίσουμε το βλάκα και με δεδομένο ότι η σχετική βιβλιογραφία είναι περιορισμένη θα αρκεστούμε στο εγχειρίδιο του Carlo Cipolla «Οι βασικοί νόμοι της ανθρώπινης ηλιθιότητας» (1976). Σύμφωνα με το τρίτο βασικό νόμο «Ηλίθιος ονομάζεται το άτομο που οι πράξεις του προκαλούν ζημίες σε άλλο άτομο ή σε μία ομάδα ατόμων χωρίς το ίδιο να αποκομίζει κέρδη, ενώ πιθανά να αποκομίζει ακόμη και ζημίες». Εδώ θα μπορούσε να σκεφτεί κάποιος τους οπαδούς του Κασσελάκη που το βράδυ της εκλογής του πανηγύριζαν έξαλλα φωνάζοντας «Νάτος, νάτος ο πρωθυπουργός!», χωρίς να σκεφτούν τι θα συνέβαινε αν αυτός ο άνθρωπος με πολιτική κατάρτιση νηπιαγωγείου γινόταν πρωθυπουργός και πήγαινε να διαπραγματευτεί με τον Ερντογάν ζητήματα της εθνικής μας κυριαρχίας. Αλλά οι βλάκες, όπως και οι πεθαμένοι, όχι μόνο δεν έχουν συνείδηση της κατάστασης τους αλλά δεν αντιλαμβάνονται ούτε τη δυστυχία ούτε τα προβλήματα που σκορπούν στον περίγυρό τους.

Ένα στοιχείο, επίσης, που δεν πρέπει να μας εντυπωσιάζει είναι η παροιμιώδης ευπιστία των βλακών, για την οποία ο Λεμπέσης σημειώνει: «Ειθισμένος ο βλαξ να «σκέπτεται» ουχί δια του νοητικού μηχανισμού, αλλά δια χονδροειδών έξωθεν εντυπώσεων, δεν ερευνά τας αιτιοκρατικάς σχέσεις, αλλά περιορίζεται εις το γεγονός μιας επιτυχούσης απάτης, γεγονός εξ ου και μόνου συνάγει την βλακείαν του θύματος και την ευφυίαν του απατεώνος». Στην ευπιστία, λοιπόν, που ξεπερνά τα όρια της βλακείας, θα πρέπει να αναζητηθεί η αιτία της νίκης Κασσελάκη καθώς και στην ακατανίκητη δίψα των ψηφοφόρων του ΣΥΡΙΖΑ για επιστροφή στην κυβέρνηση, μια δίψα που οδήγησε το κόμμα τους να θυμίζει τους στίχους του τραγουδιού του Στράτου Διονυσίου: «Του κόσμου το περίγελο κατάντησε να γίνει και όλα αυτά για χάρη της και όλα αυτά για κείνη». Για κείνη την άτιμη τη διακυβέρνηση, που ενώ έκαναν τα πάντα για να την κρατήσουν εκείνη τους γύρισε την πλάτη και πήγε με τον Κούλη.

Όσο για την ταξική διάσταση της βλακείας αυτή δεν υφίσταται, αφού όπως γράφει ο Λεμπέσης «ως προς την κοινωνικήν προέλευσιν των βλακών διαπιστούται ότι η παραγωγή βλακών δεν είναι ταξική. Η πονηρά φύσις δεν έδωκεν εις ωρισμένην τινά κοινωνικήν τάξιν το επίζηλον τούτο προνόμιον». Το ίδιο ισχύει και για τη μόρφωση, η ύπαρξη της οποίας δεν είναι απαγορευτική για τη βλακεία. Ο Διονύσης Χαριτόπουλος στο βιβλιαράκι του «Εγχειρίδιο βλακείας» (2008) αναφέρει σχετικά: «Στη δεκαετία του 1970, όταν ο Κωνσταντίνος Καραμανλής όργωνε τις ευρωπαϊκές χώρες για να πετύχει την ένταξη της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα, του πρότειναν να πάρει μαζί του κι έναν υψηλόβαθμο διπλωμάτη και πολιτικό επιστήμονα επειδή, συν τοις άλλοις, μιλούσε εφτά γλώσσες. Ο έμπειρος πολιτικός, που γνώριζε τον προτεινόμενο, αγρίεψε (δεν ήθελε και πολύ): «Τι να τον κάνω αυτόν; Και στις εφτά βλακείες θα λέει».

Τι πρέπει να κάνουμε, λοιπόν, τώρα που η κατάσταση έχει γίνει σαν το αποτέλεσμα της αφόδευσης του σκύλου του Κασσελάκη και του Τάιλερ, που απεικονίζεται στην επισυναπτόμενη φωτογραφία; Μπορούμε να ακολουθήσουμε το παράδειγμα που περιγράφει ο Λεμπέσης «μερικών ευφυών ανθρώπων, οίτινες ενστικτωδώς διαισθανόμενοι τον κοινωνικώς ανυπέρβλητον ρόλον των βλακών και την λαμπράν κοινωνικήν αυτών σταδιοδρομίαν αποφασίζουν να υποδυθούν τον ρόλον αυτόν, όπως ανέλθουν δια της μεθόδου της «νύσσης», ως αύτη ευφυέστατα αποκαλείται παρά τω λαώ». Ας υποδυθούμε τους βλάκες, λοιπόν, αγαπητοί διαδικτυακοί φίλοι όσο κι αν αυτό είναι δύσκολο κι ας «κάνουμε την πάπια», γιατί η βλακεία εκτός των άλλων είναι και πολύ επικίνδυνη.

Άρθρο στο facebook

Σχολιάστε